Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng vô giá, thường được các mẹ bỉm ví von là “vàng lỏng”. Khi mẹ quay trở lại công việc hoặc có dư lượng sữa lớn, việc vắt và trữ đông sữa là giải pháp hoàn hảo để đảm bảo bé yêu luôn có đủ sữa mẹ để uống.
Tuy nhiên, làm thế nào để bảo quản sữa mẹ đúng cách, giữ được tối đa kháng thể và chất dinh dưỡng trong suốt 6 tháng? Hãy cùng tìm hiểu cẩm nang lưu trữ sữa mẹ chuẩn khoa học dưới đây nhé!
1. Nguyên tắc “Vàng” trước khi vắt và trữ sữa
Để sữa mẹ có thể bảo quản được lâu dài mà không bị vi khuẩn xâm nhập, khâu chuẩn bị là vô cùng quan trọng:
Vệ sinh tuyệt đối: Mẹ cần rửa tay thật sạch bằng xà phòng trước khi vắt sữa. Đồng thời, mọi bộ phận của máy hút sữa, bình đựng phải được cọ rửa và tiệt trùng kỹ lưỡng (bằng máy tiệt trùng hoặc luộc nước sôi), sau đó để khô ráo hoàn toàn.
Chọn dụng cụ trữ sữa an toàn: Mẹ nên sử dụng túi trữ sữa chuyên dụng (đã được tiệt trùng sẵn) hoặc bình trữ sữa bằng thủy tinh/nhựa không chứa BPA.
Ghi chú rõ ràng: Luôn ghi rõ ngày, tháng, năm vắt sữa và lượng sữa lên vỏ túi/bình trước khi cho vào tủ lạnh để tuân thủ nguyên tắc “sữa vắt trước dùng trước”.
2. Thời gian và nhiệt độ bảo quản sữa mẹ chuẩn y tế
Chất lượng và thời gian bảo quản sữa phụ thuộc hoàn toàn vào nhiệt độ môi trường. Dưới đây là mốc thời gian an toàn theo khuyến cáo của các chuyên gia y tế:
Ở nhiệt độ phòng (khoảng 25°C): Sữa mẹ có thể để được tối đa 4 giờ. Nếu phòng nắng nóng, thời gian này sẽ ngắn hơn.
Trong ngăn mát tủ lạnh (khoảng 4°C): Bảo quản an toàn trong 4 ngày. Lưu ý: Đặt sữa ở sâu bên trong tủ, tuyệt đối không để ở cánh cửa tủ lạnh vì nhiệt độ tại đây thường xuyên dao động khi đóng mở.
Trong ngăn đá tủ lạnh loại nhỏ (tủ 1 cửa): Bảo quản được khoảng 2 tuần.
Trong ngăn đá tủ lạnh độc lập (tủ 2 cửa, nhiệt độ -18°C): Bảo quản an toàn từ 3 – 6 tháng. Đây là thời gian lý tưởng nhất để giữ trọn vẹn dưỡng chất.
Trong tủ đông chuyên dụng (-20°C trở xuống): Có thể trữ tối đa từ 6 – 12 tháng. Tuy nhiên, tốt nhất vẫn nên sử dụng trong vòng 6 tháng.
3. Bí quyết trữ đông sữa mẹ không bị mất chất
Để quá trình cấp đông diễn ra hoàn hảo, mẹ cần lưu ý những điểm sau:
Không đổ đầy tràn túi/bình: Khi đông đá, thể tích sữa sẽ tăng lên. Mẹ chỉ nên đổ sữa vào khoảng 3/4 túi hoặc chừa lại một khoảng trống nhỏ ở miệng bình để tránh tình trạng nứt, vỡ dãn túi.
Chia nhỏ lượng sữa: Nên trữ đông theo từng cữ bú của bé (khoảng 60ml – 120ml/túi) để tránh lãng phí. Sữa rã đông nếu bé bú không hết bắt buộc phải bỏ đi.
Quy trình làm lạnh: Đừng cho sữa vừa vắt (còn ấm) thẳng vào ngăn đá. Hãy để sữa trong ngăn mát khoảng 1-2 tiếng cho hạ nhiệt hoàn toàn, sau đó mới chuyển lên ngăn đá.
4. Hướng dẫn rã đông và hâm nóng sữa an toàn
Rã đông sai cách chính là thủ phạm lớn nhất phá hủy các kháng thể tự nhiên và vitamin có trong sữa mẹ.
Cách rã đông tốt nhất: Chuyển túi sữa từ ngăn đá xuống ngăn mát tủ lạnh qua đêm (mất khoảng 12-24 giờ) để sữa rã đông từ từ.
Hâm nóng nhẹ nhàng: Khi sữa đã tan đá hoàn toàn, mẹ ngâm túi/bình sữa vào bát nước ấm (khoảng 40°C) hoặc dùng máy hâm sữa.
Tuyệt đối KHÔNG: Không dùng lò vi sóng hay đun sôi sữa trên bếp. Nhiệt độ quá cao sẽ làm biến chất sữa và tạo ra những điểm nóng cục bộ gây bỏng miệng bé.
Lắc nhẹ trước khi cho bú: Sữa mẹ trữ đông thường bị tách lớp (lớp béo nổi lên trên, lớp trong ở dưới). Trước khi cho bé bú, mẹ hãy xoay tròn bình sữa hoặc lắc thật nhẹ nhàng để hai lớp này hòa vào nhau. Đừng lắc quá mạnh tay sẽ làm gãy các liên kết protein.
Lưu ý quan trọng: Sữa mẹ sau khi đã rã đông hoàn toàn chỉ có thể để ở nhiệt độ phòng tối đa 2 giờ hoặc trong ngăn mát tủ lạnh tối đa 24 giờ. Tuyệt đối không cấp đông lại lượng sữa đã rã đông nhưng dùng không hết.
Lời kết: Việc dự trữ sữa mẹ là một hành trình đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn. Chỉ cần nắm vững những nguyên tắc bảo quản sữa mẹ về nhiệt độ, cách trữ đông và rã đông trên đây, mẹ hoàn toàn có thể yên tâm xây dựng một “ngân hàng sữa” chất lượng, giữ trọn vẹn dòng sữa ngọt lành và dinh dưỡng trong suốt 6 tháng đầu đời và hơn thế nữa cho bé yêu!